کشور ایران بنا به موقعیت جغرافیایی خاص خود، به ویژه از سمت شمال و شمال - شرقی که مدخل ورود اقوام کوچ نشین بوده است، سرزمینی است که در همان ابتدا نومادیسم را تجربه کرده و نخستین مظاهر اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را به دنبال آن در خود پذیرفته است. عشایر در طول تاریخ نقش مهمی را در نگهبانی از مرزهای ایران ایفا کرده اند. اکثر حکومت هایی که در ایران قدرت را در اختیار داشته اند، از منشا ایلی برخوردار بوده اند و در این میان ارتباط آنها با حکومت مرکزی حائز اهمیت بسیار است. به واسطه دوری از مرکز، این قبایل همواره تهدیدی برای حکومت به شمار می رفته اند، به گونه ای که در اغلب اعصار نفوذ حکومت در میان آنها بسیار کم و آنها عملا خودمختار بوده اند و فقط در مواقع جنگ، با اعزام نیرو ارتش ایران را کمک می کرده اند. در اعصار گذشته حضور این اقوام کوچ نشین در مناطق مرزی ایران سبب بروز مشکلات بسیاری برای دولت های ایران شده بود. کوچ های فصلی آنها و تابعیت هایی که به راحتی تغییر می دادند، سرحدهای کشور را بسیار غیرشفاف و بی ثبات می کرد. هدف این پژوهش، بررسی اثر نومادیسم بر تکوین مرزهای غربی ایران است. استدلال مقاله حاضر این است که شیوه زندگی کوچ نشینی در مناطق غربی ایران، باعث تاخیر در فرایند تکوین مرزهای سیاسی در این بخش از کشور شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش توصیفی - تحلیلی است.

مرزهای جنوبی ما به خصوص مناطق دریایی به علت ارتباط با آب های آزاد و پایگاه های ثابت و متحرک دشمن از جمله کانون های پرخطر و تنش خیز نسبت به امنیت کشور محسوب می شوند. سیاست های تنش زای برخی کشورها در منطقه که در واقع بهانه هایی برای فعالیت نیروهای بیگانه در منطقه را فراهم می سازد، مزید بر علت و بر درجه تهدیدات موثر است. خلیج فارس به عنوان مهم ترین مخزن نفتی جهان نقش تعیین کننده ای در سرنوشت اقتصاد جهان به وی‍ژه در دنیای صنعتی دارد. موقعیت خلیج فارس در جنوب ایران و جایگاه مهم آن در نقشه جغرافیای سیاسی جهان و منابع انرژی موجود در آن فرصت های بسیار زیادی در اختیار ایران قرار می دهد، لذا این مقاله با تبیین رویکرد دفاعی امنیتی جمهوری اسلامی ایران در این منطقه با توجه به ویژگی های ژئوپلیتیکی منطقه سعی در پاسخ به این سوال دارد که این کارکرد ها چه تاثیری در این منطقه استراتژیک دارد.

تعیین حدود مرزهای شرقی ایران، با فشار انگلستان به منظور ایجاد کمربند حایل برای حفاظت از هندوستان صورت گرفت. در شرایطی که انگلستان در اوج قدرت بود، ایران در نهایت ضعف ساختاری و فساد اداری و انحطاط اخلاقی در سایه استبداد ناصری، قرار داشت. در تعیین مرزهای شرقی، شاه و کارگزارانش با وجود تمایل بسیار به حفظ مرزهای تاریخی، به دلایل مختلف، از جمله تصمیم انگلستان به جداکردن قسمت های بزرگی از ایران، عدم کارایی و شناخت کارگزاران ایرانی در زمینه تعیین مرزها، سیاست کلی دولت ایران مبنی بر حفظ مناسبات حسنه با انگلستان و دادن امتیاز برای مقابله با خطر روسیه، قادر به حفظ تمامیت ارضی ایران نشدند. هدف این مقاله روشن کردن نقش بازیگران ایرانی در جهت تعیین حدود مرزهای شرقی طی "حکمیت گلداسمید" است. سؤالی که این مقاله به آن می پردازد این است: آیا بازیگران ایرانی در تعیین مرزهای شرقی طی حکمیت گلداسمید، در چارچوب منافع ملی عمل کرده اند؟ انگلستان برای پیشبرد اهداف استعماری خود، ناصرالدین شاه را تطمیع و سپهسالار را جایگزین میرزا سعیدخان کرد. میرزا معصوم خان که همانند دایی خود، میرزا سعیدخان، به روس ها تمایل داشت، با کمک امیر حشمت الملک عَلم سوم-با وجود تمایلات انگلیسی به دلیل به خطر افتادن منافع مادی خود-به کارشکنی پرداخت. این کارشکنی سبب شد میرزا ملکم خان بدون حضور در سیستان، تنها برای امضای حکمیت، جایگزین میرزا معصوم خان شود. در نهایت حکمیت با وجود نارضایتی ایران و افغانستان همان گونه که مدنظر انگلستان بود خاتمه یافت. روش تحقیق در نوشتار حاضر روش تاریخی بر اساس روش توصیفی-تحلیلی است.

ضرورت و هدف: یکی از موضوعات مهم در جغرافیای سیاسی، موضوع مرز و اختلافات مرزی است که همیشه توجه پژوهشگران این رشته را به خود جلب کرده است. جمهوری اسلامی ایران در منطقه ای قرار دارد که از نظر ایدئولوژیک و راهبردی متحد منطقه ای ندارد و تقریبا از همه جهات جغرافیایی با چالش هایی روبرو است که برخی از این چالش ها را می توان در مرز مشترک با کشور آذربایجان دانست، چرا که بعد از فروپاشی شوروی سابق در سال 1991، مرزهای آن که به «سدآهنین یا دیوار آهنین» معروف بود، به یک باره از هم گسست. هدف اصلی و اساسی این مقاله، شناسایی چالش های سیاسی- امنیتی مرزهای ج.ا.ایران و جمهوری آذربایجان و بررسی تاثیر آن بر روابط امنیتی- انتظامی در مرز دو کشور است. روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، تحلیلی- توصیفی و گردآوری آن پیمایشی است. به این نحو که اطلاعات لازم از اسناد و مدارک، تجربیات و پیمایش حضوری نگارندگان از مرز یاد شده و... جمع آوری و، سپس با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته با اخذ نظر از صاحب نظران مرتبط اقدام شد. ضرایب آلفای کرونباخ به دست آمده برای کل پرسشنامه (مقدار 0.8752)، بیانگر آن است که پرسش نامه تحقیق از پایایی لازم برخوردار است. یافته ها و نتایج: از دیدگاه پاسخگویان «وجود پایگاه های جاسوسی رژیم صهیونیستی در نزدیکی مرزهای ایران» با میانگین نمره 4.33 از 5 نمره بیشترین تاثیر و چالش «ترددهای غیرمجاز مرزی» با میانگین نمره 3 از 5 نمره کمترین تاثیر را در روابط امنیتی- انتظامی در مرز دو کشور دارد.

کشور ایران بنا به موقعیت جغرافیایی خاص خود به ویژه از سمت شمال و شمال شرقی محل ورود اقوام کوچ نشین بوده و اغلب حکومت هایی که در ایران تشکیل شده وابسته به ایلات می باشد. از این رو ایلات نقش فوق العاده مهمی در ثبات و عدم ثبات حکومت های مرکزی به عهده داشته اند. کوچ نشینان که اساس زندگی آنها مبتنی بر کوچ و کوچندگی است، گاه از چارچوب مرزهای کشور فراتر می رفتند و دو یا چند همسایه را درگیر منازعه می کردند. هدف پژوهش حاضر مطالعه نقش ایلات و عشایر ترکمن بر تکوین مرزهای سیاسی در شمال شرقی ایران است. روش مورد استفاده توصیفی - تحلیلی و استفاده از منابع اسنادی و تاریخی است. نتایج تحقیق نشان می دهد، در گذشته حکومت پهلوی بخش بزرگی از جمعیت کشور را عشایر تشکیل می داده و همچنین جابجایی عشایر به صورت قشلاق و ییلاق سبب شده که کنترل دولت مرکزی بر عشایر به خصوص در دوره افول قدرت بی ثبات باشد. در حقیقت تا قبل از تثبیت مرزهای شمال شرقی کشور ایران جابجایی ایلات و عشایر ترکمن در دو سوی مرزهای ایران و کشور شوروی سابق در قالب ییلاق و از سویی قشلاق عشایر کشور شوروی سابق در داخل مرزهای ایران و عواملی چون عدم پرداخت مالیات توسط کوچ نشینان هر دو کشور موجب کوچ به کشور همسایه می شده است و این عوامل باعث تاخیر در روند تکوین مرزهای سیاسی در این بخش از ایران شده است.